Olej i jego funkcje
Są nimi:
• Zmniejszenie tarcia,
• Chłodzenie silnika,
• Utrzymanie czystości powierzchni smarowanych,
• Uszczelnienie elementów silnika (tłoki, cylindry, pierścienie itp.),
• Chronienie przed korozją,
• Ograniczenie zużycia ruchomych części w silniku,
• Umożliwienie uruchomienia wszystkich ruchomych zespołów w szerokim zakresie temperatur.
Rodzaje olejów
Jak już wspomniałem wyżej większość olejów silnikowych składa się z mieszaniny oleju bazowego oraz specjalnych dodatków uszlachetniających. Ich procentowy dobór może się różnić w zależności od producenta czy zastosowania gotowego oleju.
Na rynku u wszystkich znanych producentów występują trzy główne typy olejów: mineralne, pół syntetyczne oraz syntetyczne. Poniżej opiszę krótko każdy z nich.
Olej mineralny
Olej mineralny otrzymuje się z procesu rafinacji ropy naftowej. Rafinacja jest procesem oczyszczania i uszlachetniania substancji naturalnych w celu nadania im odpowiednich właściwości. Oleje mineralne są zwykle gęstsze i mają gorsze, i mniej stabilne parametry w porównaniu do olejów syntetycznych. Jednak nie są one tak złej jakości jak oleje produkowane kilka lat temu i wskazane jest ich używanie w silnikach starszych lub o dużym przebiegu. Zaleca się ich częstszą wymianę.
Olej syntetyczny
Oleje syntetyczne otrzymywane są na drodze syntezy chemicznej. Charakteryzują się dużo większą odpornością na utlenianie w wysokich temperaturach niż oleje mineralne, dzięki czemu mają mniejszą skłonność do tworzenia szlamów i osadów w silniku. Ułatwiają także rozruch silnika w niskich temperaturach i szybciej docierają do poszczególnych punktów smarowania. Jeżeli używamy oleju mineralnego w żadnym wypadku nie powinniśmy zmieniać oleju na syntetyczny lub półsyntetyczny. Grozi to rozszczelnieniem silnika i z dużymi wydatkami na jego generalny remont.
Nie ma norm określających, przy jakim przebiegu należy zrezygnować z oleju syntetycznego na rzecz półsyntetycznego lub mineralnego. Nawet jeśli silnik ma kilkaset tysięcy kilometrów przebiegu, ale zużycie oleju mieści się w fabrycznej normie, nie warto zmieniać środka smarnego. Używanie gęstego oleju mineralnego w nowoczesnych silnikach to półśrodek odwlekający wykonanie remontu.
Olej półsyntetyczny
Olej półsyntetyczny jest mieszaniną bazowych olejów mineralnych i syntetycznych. Jednak nie należy kierować się tym, i nie mieszać dwóch różnych olejów w silniku samodzielnie. Proces mieszania odbywa się w laboratoriach i dotyczy olejów bazowych. Olej półsyntetyczny posiada wiele właściwości zbliżonych do syntetycznego. Zapewnia lepszą ochronę silnika i smarowanie niż olej mineralny. Oleje tego typu są „pomostem” w przejściu z oleju syntetycznego na mineralny.
Klasyfikacja
Normy JASO
JASO (Japanese Automotive Standards Organisation) to określenie w jakich warunkach będzie eksploatowany tzn.
JASO FA = lekkie obciążenie (motorowery, motocykle, kosiarki spalinowe, piły spalinowe= 2T)
JASO FB= średnie obciążenie (motorowery, motocykle, kosiarki spalinowe, piły spalinowe= 2T)
JASO FC= średnio - ciężkie obciążenie (motorowery, motocykle, kosiarki spalinowe, piły spalinowe= 2T)
JASO FD= ciężkie obciążenia i silniki poza pokładowe (motorowery, motocykle, kosiarki spalinowe, piły spalinowe= 2T, łodzie, jachty)
JASO MA= silniki 4T ( motocykle 4T)
Symbole API (American Petroleum Institute)
API jest zrzeszeniem branżowe producentów ropy naftowej. Jego członkami jest 400 spółek działających w branży, które zajmują się m.in. produkcją, rafinacją i zaopatrzeniem w ropę, eksploatacją rurociągów naftowych czy transportem morskim. Instytut opracowuje normy , które podążają za rozwojem potrzeb amerykańskich konstruktorów samochodów. Każda nowa specyfikacja odpowiada zaostrzeniu poziomu wymagań dla danego środka smarującego.
API oznacza normy kombinacjami liter. W oleju SL/CF "S" oznacza, że nadaje się on do silników benzynowych, a druga litera to klasa jakości - im dalsza litera alfabetu, tym wyższa jakość (najwyższa obecnie wartość to M). Oznaczenie "C" świadczy o przydatności oleju do silników Diesla. Najwyższa klasa to CI.
Pierwsze litery po symbolu API oznaczają:
S(service) = silniki benzynowe
C(Commercial) = silniki disel
T = silniki 2T
Dodatkowe litery(drugie po symbolach oznaczających silnik do którego będzie stosowany olej)im wyższe tym ambitniejsze kontrole np. jakość oleju API SL jest lepsza od oleju API SG
Klasyfikacje według normy API
API-TA (TSC-1) - lekkie motorowery
API-TB (TSC-2) - motorowery i lekkie motocykle
API-TC (TSC-3) - silniki motocyklowe
API-TD (TSC-4) - silniki poza pokładowe (odpowiada normie NNMA-Klassen TC-W)
API SA - Oleje nie zawierające dodatków uszlachetniających.
API SB - Oleje dla silników z niskim obciążeniem skonstruowanych przed 1958r.
API SC- Oleje dla silników konstruowanych na początku lat 60.
API SD - Oleje dla wysoko obciążonych silników (silniki samochodowe lat produkcji końca lat 60 i początku 70).
API SE - Oleje do silników konstruowanych w latach 70-tych.
API SF - Oleje do silników o konstrukcji z lat 80-tych.
API SG - Olej dla najwyższych wymagań. Jak SF + ochrona przed tworzeniem osadu. Oleje te wprowadzone zostały pod koniec lat 80-tych.
API SH - Specyfikacja wprowadzona w 1993r. Podwyższono wymogi dotyczące odporności na utlenianie oraz ochronę przeciw korozji.
API SJ - Specyfikacja wprowadzona w 1996 roku. Tak samo jak SH + lepsze parametry pracy w niskich i wysokich temperaturach, lepsza współpraca z katalizatorami oraz zwiększona oszczędność paliwa.
API SL - Specyfikacja wprowadzona w 2001r. zastępująca klasyfikację SJ. Oleje do wszystkich silników używanych obecnie. Doskonała ochrona silnika w wysokich temperaturach oraz zmniejszone zużycie oleju i paliwa.
API SM - Najnowsza specyfikacja, weszła w życie w lipcu 2004r do benzynowych silników aut osobowych.
Normy ISO
ISO to oznaczenie podobne do JASO, określa warunki eksploatacji i obciążenia
ISO-L-EGB (Global GB) średnie (= JASO FB)
ISO-L-EGC (Global GC) średnio - ciężkie (= JASO FC)
ISO-L-EGD (Global GD) bardzo ciężkie (> JASO FC)
Normy SAE(Society of Automotive Engineers)
SAE to instytucja odpowiedzialna za normy przemysłu samochodowego USA (paliwa, oleje, parametry świateł, standaryzacja elementów), zwykle odmienne od przyjętych w Europie niemieckich norm DIN. W przemyśle olejowym SAE określa stopnie lepkości w warunkach wysokich oraz niskich temperatur.
Im lepsze własności niskotemperaturowe oleju tym niższa liczba przy symbolu W.
Drugie określenie, po myślniku, tzw. letnie to odpowiednik lepkości oleju w temperaturze 100´C. Im większa liczba tym większa lepkość oleju. Nowoczesne oleje silnikowe mają bardzo wysoki wskaźnikowi lepkości, czyli ich lepkość podlega mniejszym zmianom wraz ze zmianami temperatury oleju niż miało to miejsce w przypadku starszych olejów silnikowych. Pozwoliło to stworzyć oleje wielosezonowe, o oznaczeniach np. SAE 10W-40 czy 0W-40.
Źródła:
www.autocentrum.pl
www.oiltrading.pl
chudzikj.republika.pl
www.motocykl-online.pl
tagi:
