Szkoła fotografii ADVPOLAND
Lekcja 1 Podstawy v1.1
Lustrzanka a kompakt.
Główna różnica polega na sposobie widzenia kadru. Jak to wygląda w praktyce, każdy wie. Natomiast od strony technicznej jest to mniej więcej rozwiązane jak na przekrojach:1) Lustrzanka z opuszczonym lustrem, obraz przechodzi przez szkła obiektywu, odbija się od lustra, ścianek pryzmatu i trafia do naszego oka
Lustrzanka z podniesionym lustrem, obraz pada na matrycę, która w tym momencie rejestruje obraz, w wizjerze ciemność.
2) Kompakt - obraz pada na matrycę, telewizorek na tylnej ścianie aparatu prezentuje nam kadr.
Istnieją jeszcze aparaty hybrydowe - dobry obiektyw jak w lustrzance, ale w wizjerze widzimy jednak kadr wyświetlany jest na miniaturowym LCD. Nie jest rzeczywistym światłem przechodzącym przez obiektyw jak w lustrzance.
Do naszych celów potrzebna nam będzie choćby podstawowa lustrzanka bądź zaawansowany kompakt (z możliwością ręcznej edycji parametrów).
Parametry ekspozycji
Podstawą udanego zdjęcia zazwyczaj jest prawidłowe naświetlenie, czyli: nie za jasno, nie za ciemno, miłe dla oka kontrasty i kolory.Spodobało mi się proste wyjaśnienie tematu przez Suma, który porównał matrycę aparatu
do wanny, którą musimy precyzyjnie napełnić wodą / światłem.
“Aby nalać pełną wannę [czyli dobrze naświetlić zdjęcie] można manewrować 3 parametrami:
1) ciśnienie wody - w naszym przypadku ISO - czym większe ciśnienie tym szybciej się napełni wanna - czyli czas napełniania [naświetlania] skraca się
2) kran - jak go przykręcimy - czyli zmniejszymy dziurę to też czas nalewania [naświetlania] się wydłuża - w przypadku światła jest to odpowiednik przysłony - jak bardziej przysłonimy to zmniejszamy dziurkę przez którą leci światło
3) czas - wiadomo czym dłużej tym więcej światła [wody] napłynie
I teraz najważniejsze - te 3 parametry ISO [ciśnienie wody], Przysłona [czyli zmniejszanie dziurki] i czas musimy tak sterować aby światła [wody] zawsze było równo po brzegi - jak za dużo to jest za jasno a jak za mało to za ciemno”
Tak więc w królestwie ekspozycji rządzą 3 parametry:
- ISO czyli czułość matrycy. (...100, 200, 400, 800, 1600...)
- Czas czyli jak długo światło pada na matrycę (...1/30, 1/60 sekundy...). Technicznie jest uzyskiwany przez blaszkę zwaną migawką, która przesuwając się przed matrycą odsłania ją na chwilę wpuszczając światło/obraz z obiektywu
- Przysłona czyli jak duży jest otworek, którym wpuszczamy światło przez obiektyw na matrycę
Po co nam to?
1. Do prawidłowego naświetlenia zdjęcia. Zwiększając lub zmniejszając jeden z nich rozjaśniamy lub przyciemniamy zdjęcie.
2. Do uzyskania pożądanych efektów, jak np. rozmazane tło na portrecie czy rozmazany obiekt w ruchu.
Uwaga! Między powyższymi parametrami występuje ścisła korelacja. Kolejne kroki w parametrach specjalnie ustawione są tak dziwnie - odstępy nie są matematycznie równe.
Jeśli mamy prawidłowo ustawione naświetlenie zdjęcia i zmienimy o kilka kroków jeden z parametrów, musimy skorygować innym o tyle samo kroków. Inaczej zdjęcie wyjdzie niedoświetlone/prześwietlone.
Ćwiczenie 1
Ustawiamy aparat na Manual, robimy testowe zdjęcia według schematu poniżej:- ISO 100 (zakładam, że jest jasno inaczej musimy ustawić większą czułość),
- czas 1/125 sekundy
- przysłona f/8,
Za ciemne? Wpuszczamy więcej światła! Zmniejszamy przysłonę do f5.6 lub niżej i próbujemy.
Za jasne? Obcinamy światło! Zwiększamy przysłonę (f/11, f/16..).
Ćwiczenie 2
Tym razem manipulujemy czasem.Ustawiamy aparat na Manual, robimy testowe zdjęcia według schematu poniżej:
- ISO 100 (zakładam, że jest jasno inaczej musimy ustawić większą czułość),
- przysłona f/8,
- czas naświetlania 1/125 sekundy
Za ciemne? Wpuszczamy więcej światła! Wydłużamy czas do 1/60 sekundy lub dłużej.
Za jasne? Obcinamy światło! Skracamy czas do 1/250 lub krócej.
Co uzyskaliśmy? Zrozumieliśmy zależności między parametrami ekspozycji. Umiemy już wykonać prawidłowo naświetlone zdjęcie.
Porady
Do czego może przydać nam się sterowanie czasem naświetlania?- długi czas: do zdjęć przy małej ilości światła, niestety przy 1/30 i dłużej przyda nam się już statyw np zdjęcia nocne
- krótki czas: do zdjęć obiektów szybko poruszających się np motocykle, małe dzieci, tancerze
- ponadto, dłuższe czasy naświelania dają bardziej soczyste kolory
Jak wykorzystać zatem przysłonę?
- większość obiektywów ma najlepsze parametry w okolicach f/8
- mała przysłona (1, 2, 4...) - mała głębia ostrości czyli zdjęcia portretowe (ostry model, rozmazane tło)
- duża przysłona (11, 16, 22...) - duża głębia ostrości czyli zachowana ostrość kolejnych planów (kilka jadących za sobą motocykli)
Jak ISO wpływa na zdjęcia?
- niskie daje nam soczyste kolory i ostre zdjęcia
- wysokie daje nam większe możliwości przy kiepskim świetle, ale jednocześnie gorszą jakość zdjęcia (więcej szumów i mniejsza ostrość)
Obiektywy
Biorąc przeciętny obiektyw do ręki widzimy jego oznaczenia. Np. Sigma 17-70 mm f/2.8-4.5.
Jest to obiektyw zmienno-ogniskowy (zoom) z minimalną przysłoną między 2.8 (przy 17mm) i 4.5 (przy 70mm).
Stałoogniskowe - tzw bez zoomu, często są lepszej jakości w niższej cenie, Zmiennoogniskowe - z tzw zoomem, wysokiej jakości bardzo drogie
- o stałej liczbie przysłony - bez względu na ustawienie zoomu, najniższa przysłona się nie zmienia, dobre i drogie
- o zmiennej liczbie przysłony - minimalna przysłona wzrasta z zoomem, jest to mniej korzystne, ponieważ przekadrowując zdjęcie zoomem musimy pamiętać o obserwowaniu przysłony
Szeroki kąt - obiektyw szeroko obejmuje kadrowany plan, zazwyczaj bez względu na ustawienia duża głębia ostrości, spłaszcza obraz, 35mm
Normalny - odpowiednik widzenia okiem ludzkim, 50mm
Portretowy - nadaje obrazowi przestrzenności, mała głębia ostrości, 80-100mm
Tele - lornetka, zazwyczaj bez względu na ustawienia daje rozmyty drugi plan, powyżej 100mm
Crop. Jest to zjawisko, które musimy uwzględnić w większości lustrzanek. Wartości podane wyżej wywodzą sie z aparatów analogowych typu Zenit czy Practica (klatka slajdu ma rozmiar 24x36mm). Matryca większości aparatów cyfrowych jest jednak mniejszych wymiarów. Crop to rozmiar pełnej klatki podzielony przez rozmiar matrycy w naszym aparacie. Jeśli mamy np Canona 350D o cropie 1.6x, założony obiektyw 50mm będzie spełniał rolę obiektywu do portretów (50x1.6=80). W Nikonach mamy crop 1.5, natomiast w kilku aparatach cyfrowych, np Canon 5D mamy matrycę wielkości 24x36mm! Crop=1! Zatem jest to aparat pełno-klatkowy (full frame).
Programy aparatu
Skupimy się tylko na kilku, ustawialnych opcjach O pozostałych możecie doczytać w instrukcji obslugi. Poniżej oznacznia dla Canona 550D.
Priorytet przysłony (Av)- ręcznie ustawiamy przysłonę (oraz ISO) w zależności do naszego pomysłu na zdjęcie (mała/duża głębia ostrości), aparat dobiera nam automatycznie czas w celu uzyskania optymalnych warunków ekspozycji. Wygodne, sam często używam tego parametru.
Priorytet czasu (Tv) - ręcznie ustawiamy czas naświetlenia, (oraz ISO), aparat dobiera nam odpowiednią przysłonę. Przydatne przy zdjęciach sportowych (krótki czas) lub jeśli mamy pomysł na lekkie rozmazanie poruszającego się obiektu (długi czas)
Program (P) - aparat dobiera automatycznie wszystkie parametry ekspozycji (oprócz ISO) jednak kręcac kołowrotem w aparacie zmieniamy sobie wedle uznania parametry czas lub przysłonę, przy czym aparat dba o prawidłowe korelacje między parametrami celem prawidłowej ekspozycji.
Korekcja ekspozycji - wymuszamy na aparacie niedoświetlenie lub prześwietlenie prawidłowej ekspozycji (precyzyjnie i automatycznie dobranej przez aparat) o pożądaną wartość, np jeśli lubimy mroczne zdjęcia damy korektę: -1 lub -2. Najczęściej ustawiamy ją przy pomocy przycisku (+/-), tak wygląda na przykładzie Canona A510:
Autofocus - jeśli działamy w trybie automatycznym, aparat ostrzy na jednym z kilku/kilkunastu stałych punktów. Poniżej rozmieszczenie 11 punktów na przykładzie NikonaD3100
Dla ułatwienia nauki proponuję wziąć do ręki instrukcję i ustawić aparat tak, aby korzystał tylko z głównego (centralnego) punktu. Dlaczego? Jeśli wymyślimy sobie jakiś kadr a aparat będzie nam ostrzył na zupełnie innym obiekcie niż pożądany, celujemy środkowym punktem, ostrzymy, trzymamy wciśnięty do połowy spust, przekadrowujemy zdjęcie wedle żądania ii uwieczniamy kompozycję wciskając spust do końca.
Pomiar światła
Na przykładzie Canon G11
- Matrycowy - aparat uśrednia pomiar z całej klatki
- Centralnie ważony - aparat stara się głównie zadbać o środkową część zdjęcia
- Punktowy - aparat stara się jak najdokładniej zmierzyć punkcik na środku kadru
Jak to wykorzystać? Np fotografujemy niewielką postać na środku kadru stojącą pod słońce. Mamy dwa pomysły w głowie:
1. Chcemy aby było widać szczegóły postaci - ustawiamy wyśrodkowany lub centralny pomiar, twarz będzie prawidłowo naświetlona, przy czym niestety obszar dookoła postaci będzie prześwietlony
2. Chcemy tylko uzyskać idealnie czarną sylwetkę - korzystamy z matrycowego pomiaru. Wszystko oprócz postaci będzie dokładnie naświetlone, postać natomiast mocno niedoświetlona.
Balans bieli
Tym zagadnieniem nie powinniśmy sobie na razie zajmować zbyt wiele czasu.
Z grubsza rzecz biorąc, jeśli mamy białą kartkę oświetloną lekko zielonym światłem, nasz mózg natychmiast to rozpozna i WIEMY, że ta kartka jest białego koloru. Analogicznie rozpoznajemy kolory na ulicy oświetlonej rtęciową żarówką lampy ulicznej (daje zieloną poświatę!). Aparat zazwyczaj sam koryguje kolor oświetlenia (AWB - Automated White Balance), jednak czasem musimy go zmusić aby zrozumiał, że robimy zdjęcie akurat w świetle jarzeniówki i koleżanka nie ma z natury niebiesko-ziemistej cery... Włączamy tryb Fluorescent i kolory na zdjęciu wracają do normy.
Tyle podstaw. Ćwiczcie robiąc zdjęcia świadomie, na manualnym i półautomatycznych trybach (priorytet czasu lub przesłony). Następna lekcja: Kompozycja.
Pozdrawiam
Ron
v1.0 wersja pierwotna
v1.1 dodalem wyjasnienie suma o wannie
tagi:
